10 Adımda Borsaya Başlangıç

Borsa, şirketlerin paylarının (hissesinin) işlem gördüğü organize bir piyasadır. Bir hisse senedi aldığınızda o şirketin küçük bir ortağı olursunuz.

• •Şirket büyüdükçe sizin payınız da değer kazanır. Şirket kâr ettiğinde temettü dağıtabilir, hisse fiyatı yükselir.
• •Tarihsel olarak hisse senetleri uzun vadede tüm yatırım araçlarını (altın, döviz, mevduat) yenmiştir. ABD'de S&P 500 yıllık ortalama %10, BIST 100 enflasyon üzeri %5-10 reel getiri.
• •Ancak kısa vadede çok dalgalı (volatil) olabilir. Yatırım vadeniz kısa ise, hisse uygun değildir.

Yatırıma başlamadan önce ne kadar risk alabileceğinizi belirlemelisiniz. Bu, vadenize, gelirinize ve psikolojinize bağlıdır.

• •Saldırgan: Genç, uzun vade, %70-80 hisse, %20-30 nakit/altın. Volatiliteden korkmaz.
• •Dengeli: Orta yaş, 5-10 yıl vade, %50-60 hisse, %30 tahvil/eurobond, %10 nakit/altın.
• •Korumacı: Emeklilik yakın, kısa vade, %20-30 hisse, %50 tahvil, %20 altın, %10 nakit.
• •Önemli: Aylık yaşam giderlerinizin 6 katı acil durum nakdi tutmadan borsaya girmeyin.

Borsada işlem yapmak için bir aracı kurum hesabı açmalısınız. Türkiye'de SPK lisanslı bankaların (Garanti, İş, Yapı Kredi) aracılık birimleri veya bağımsız aracı kurumlar (Midas, Borsa+, İş Yatırım, Garanti BBVA Yatırım) tercih edilir.

• •Komisyon oranlarına bakın: Bazı kurumlar BIST için %0 komisyon sunuyor (Midas, Borsa+).
• •ABD piyasaları için: Interactive Brokers (en düşük maliyet), eToro (sosyal yatırım), Midas/Borsa+ (lokal).
• •TC kimlik + adres beyanı + risk anketi tamamlanır. 1 günde aktif olur.
• •EFT/Havale ile fonlama. Bazı kurumlar Türk Lirası dönüşümünde fark alır — dikkat.

Bir hisseyi ucuz mu pahalı mı, kaliteli mi anlamak için 3 temel oran yeterli: F/K, ROE, Borç/Özkaynak.

• •F/K (P/E): Hisse fiyatı / kişi başı kâr. Düşük = ucuz. Sektör ortalama ile kıyasla.
• •ROE: Net kâr / özkaynak. Yüksek = kaliteli. > %15 hedef.
• •Borç/Özkaynak: < 0.5 sağlıklı. Bankalar hariç (yapısı farklı).
• •Bu üç oran 1 dakikada bir hisseyi ucuz/kaliteli/güvenli olarak filtreler.

Tek bir hisse, tek sektör, tek ülke = büyük risk. Portföyünüz minimum 8-12 hisse, 4-5 sektör, 2 ülkeye yayılmalı.

• •Sektör çeşitlendirme: Teknoloji, Sağlık, Finans, Tüketici, Enerji — en az 4 sektör.
• •Ülke çeşitlendirme: BIST + ABD ideal. ABD dolar gelirli, kriz dönemlerinde hedge.
• •Tek bir hisse portföyün %15'ini geçmemeli. %20+ ağırlık konsantrasyon riski.
• •Devsoy temaları (yapay-zeka, nükleer, GLP-1, savunma) farklı sepetler — bir tema çökerken diğeri yükselir.

Bir hissenin 'gerçek değeri' nedir? İki ana yöntem: DCF (gelecek nakit akışlarını bugüne indirgeme) ve Çarpan (sektör F/K, EV/EBITDA ile karşılaştırma).

• •DCF: Şirketin önümüzdeki 5-10 yıl üreteceği serbest nakit akımını WACC ile bugüne indirgersin. 'Akademik' yöntem.
• •Çarpan: Sektör medyan F/K'sı 15 ise, hissenizin EPS'i × 15 = adil fiyat. Hızlı, sektör ortalama bağımlı.
• •İkisini birlikte kullan: ortalama hedef fiyat = (DCF + Çarpan) / 2. Mevcut fiyat hedef altında ise alım fırsatı.
• •Devsoy Terminal her hisse için DCF + Çarpan + ensemble hedef otomatik hesaplar (3 motorlu model).

Yatırım dünyasında 6 efsane yatırımcı stilini kanıtlamış. Sana en uygun olanı seç ve disiplinli uygula.

• •Buffett (Hendek): Yüksek ROE, düşük borç, anlaşılabilir iş. Uzun vadeli compounder.
• •Graham (Güvenlik Marjı): Defter değeri altında, P/E < 15. Bear piyasalarda outperform.
• •Lynch (Büyüme avı): PEG < 1, anlaşılabilir iş, multi-bagger arayışı.
• •Greenblatt (Sihirli formül): Yüksek getiri + ROIC, sistematik.
• •Simons (Quant): Pattern recognition, RSI/MACD momentum.
• •Marks (Risk): Asimetrik getiri, contrarian, downside koruma.

Her pozisyon için iki seviye belirle: Aşağı stop (zararı durdur), yukarı hedef (kâr al). Disiplin = uzun vadeli kazanç.

• •Stop-loss: Alım fiyatının %10-15 altına. Bu seviye kırılırsa otomatik sat. Duygusal pozisyon kapatamamak en yaygın hata.
• •Hedef fiyat: DCF + Çarpan ortalama hedefi. Kâr % aşıldığında pozisyonun yarısını sat (kâr kilitle).
• •Trailing stop: Pozisyon kazandıkça stop'u yukarı çek. 'Kazananı bırak, kaybedeni kes' Buffett prensibi.
• •Earnings öncesi tedirginsen pozisyonu yarıya düşür. Bilanço sonrası ±%10 hareket riskine karşı.

Mikro (şirket) doğru olsa bile makro (faiz, savaş, enflasyon) yanlışsa kazanamazsınız. Pazar duyarlılığını izle.

• •Korku & Açgözlülük endeksi: Aşırı korku (< 25) = alım fırsatı. Aşırı açgözlülük (> 75) = dikkat.
• •TCMB faiz politikası BIST için kritik. Faiz indirimi → hisse rallisi.
• •FED politikası ABD için. QE = boğa, QT = ayı.
• •Jeopolitik kriz dönemleri (Hürmüz, Doğu Avrupa) defansif sektörler kazanır (savunma, altın, enerji).

Borsada hızlı zengin olma yoktur. Tutarlı, disiplinli, uzun vadeli yaklaşım kazandırır. Buffett 50+ yıldır aynı prensiplerle yatırım yapıyor.

• •Bilanço dönemlerinde portföy hisselerinin sonuçlarını oku. Yönetim açıklamalarını dinle.
• •Devsoy bültenleri haftalık güncel makro + sektör + portföy görüşü sağlar.
• •1 yıl tutamayacağın hisseyi 1 dakika tutma — Buffett.
• •Yıllık portföy review yap: Tezler hala geçerli mi? Yeni fırsatlar var mı? Underperformerları çık.