F/K Oranı (P/E Ratio)
Hisse fiyatının kişi başı kâra oranı
📖 Tanım
Fiyat/Kazanç (Price-to-Earnings) oranı, hissenin mevcut piyasa fiyatının hisse başına net kâra (EPS) oranıdır. Yatırımcının her 1 TL kâr elde etmek için kaç TL ödediğini gösterir. Düşük F/K genellikle ucuz, yüksek F/K pahalı algılanır ama sektör ortalamasıyla karşılaştırılmalıdır.
🧮 Formül
F/K = Hisse Fiyatı / Hisse Başına Kâr (EPS)
💡 Neden Önemli
En yaygın değerleme oranı. Buffett ve Graham stratejilerinde temel kriter. F/K < 15 değer hissesi sinyali, F/K > 30 büyüme hissesi veya pahalı fiyatlandırma.
🎯 Örnek
BIST'te THYAO F/K 3.3 (oldukça düşük, değer) — Apple F/K 36.9 (büyüme premium'u). Sektör F/K medyan kıyaslama yapılmalı.
📚 Detaylı Açıklama
F/K oranı (Fiyat/Kazanç, Price-to-Earnings) bir hissenin ne kadar pahalı veya ucuz olduğunu ölçen en yaygın değerleme metriğidir. Hisse fiyatını yıllık hisse başına net kâra (EPS) bölerek hesaplanır. Yatırımcı 'her 1 TL kâr için ne kadar ödüyorum?' sorusunun cevabını verir. F/K = 15 ise 'her 1 TL kâr için 15 TL ödüyorum' demektir.
Bu oran yorumlanırken iki tuzaktan kaçınmak gerekir: (1) Düşük F/K her zaman 'ucuz' demek değildir — çürüyen iş modelleri sürekli düşük F/K ile işlem görür (gazete sektörü 2010s, kömür şirketleri). Bu 'değer tuzağı' (value trap) denir. (2) Yüksek F/K her zaman 'pahalı' demek değildir — hızlı büyüyen şirket gelecek 5 yılda EPS'ini ikiye katlarsa bugünkü F/K 30 yarın 15'e düşer. PEG oranı bu sorunu çözer.
F/K karşılaştırması üç boyutta yapılmalıdır: (1) **Sektör medyanı** — bankalar tipik F/K 5-8, teknoloji 25-50. (2) **Tarihsel ortalama** — şirketin son 10 yıllık F/K bandı. (3) **Büyüme oranı** — PEG bağlamı. Sadece F/K'ya bakarak yatırım yapmak Graham yaklaşımı sayılır ama günümüzde Graham + büyüme hibridi (Buffett) daha güçlü sonuç veriyor.
🧪 Çözümlü Örnekler
BIST: Garanti BBVA (GARAN)
Garanti'nin 2025 yıl sonu hisse başına kârı 15 TL, fiyatı 60 TL → F/K = 60 / 15 = 4. Türk bankacılık sektör F/K medyanı 5. GARAN sektörden ucuz, ama ROE %32+ ve dijital banka liderliği var. Buffett-Graham filtresinden kolay geçer.
ABD: Apple (AAPL)
Apple 2025 EPS $7.50, fiyat $230 → F/K = 30.7. S&P 500 ortalama F/K 25. Apple 'mega cap kalite primi' ile %20 üstü işlem görüyor. Buffett 2016'da F/K 12'de aldı; bugünkü F/K Buffett'ın kendi alım kriterinden uzak — yine de Berkshire pozisyonu açık tutuyor (kalite + buyback gerekçesi).
⚠️ Yaygın Hatalar
- ×Sadece F/K'ya bakarak alım kararı vermek (sektör medyanı + büyüme + finansal sağlık ile birlikte değerlendirilmeli)
- ×Negatif EPS'li şirketlerde 'F/K yok' diye yatırım dışı bırakmak (turnaround fırsatı kaçabilir — Chrysler 1982 örneği)
- ×Tek çeyrek EPS ile F/K hesaplamak (cyclical dalgalanma yanıltıcı, 12-month trailing veya forward EPS kullan)
🧭 Ne Zaman Kullanılır
Sektör içi karşılaştırma + tarihsel kıyaslama + büyüme bağlamı ile birlikte. Tek başına yetersiz, mutlaka PEG, ROE ve borç oranı ile birlikte değerlendir.
F/K Oranı (P/E Ratio) — Sıkça Sorulan Sorular
F/K oranı kaç olmalı?
Sektöre göre değişir. Bankacılık 5-8, sanayi 10-15, teknoloji 25-50, mega cap büyüme 30-60. Mutlak rakam yerine sektör medyanı ile karşılaştır. F/K < 15 Graham defansif filtresinden geçer, F/K > 30 ya yüksek büyüme bekleniyordur ya pahalıdır.
Düşük F/K her zaman iyi mi?
Hayır. 'Değer tuzağı' (value trap) — düşük F/K şirketler çürüyen iş modelleri olabilir (geleneksel perakende, kömür, gazete). Buffett: 'Bir şirketi sadece ucuz olduğu için almak, hava yastığı bozuk arabaya binmek gibidir'. Düşük F/K + yüksek ROE + düşük borç + sektör hendek kombinasyonu gerçek fırsat.
F/K ile P/E aynı şey mi?
Evet. F/K Türkçe 'Fiyat/Kazanç', P/E İngilizce 'Price/Earnings'. Aynı oran, sadece dil farkı. BIST'te F/K, NYSE/NASDAQ raporlarında P/E olarak görürsün.
Forward F/K vs Trailing F/K?
Trailing F/K (TTM) son 12 ay gerçekleşen EPS bazlı. Forward F/K analist tahminlerine dayalı gelecek 12 ay EPS bazlı. Forward genelde daha düşük çıkar (büyüme beklenir). Buffett trailing, Lynch hibrit kullanır. Dev/Soy /strateji/buffett ve /strateji/lynch detayda.
F/K negatif olur mu?
Evet — şirket zarar ediyorsa EPS negatif, F/K matematiksel olarak negatif veya 'N/A'. Bu durumda F/K kullanılamaz; EV/Revenue veya P/B (PD/DD) gibi alternatif çarpanlara geçilir.
F/K Oranı (P/E Ratio) ile İlgili Sayfalar
BU TERİMİ KULLANAN YATIRIMCILAR
BU TERİMLE İLGİLİ TEMALAR