Joel Greenblatt — Sihirli Formül
Yüksek getiri (earnings yield) + yüksek ROIC kombinasyonu
Magic Formula: ucuz + kaliteli. Earnings Yield (EBIT/EV) ve ROIC sıralaması ile pazarın yendiği iddiası.
EBIT/EV > %10
ROIC > %20
Tutarlı kâr
Düşük capex/ciro
Joel Greenblatt Kimdir?
Joel Greenblatt (13 Aralık 1957 doğum, Great Neck-NY) Wharton lisans 1979 (BS in Economics) + Wharton MBA 1980 mezunu. Mezuniyet sonrası ilk işi Bear Stearns'te risk arbitraj analist (1980-1985). 1985'te 28 yaşında Robert Goldstein ile Gotham Capital'i kurdu — sermaye $7 milyon, 5 ortak.
Gotham Capital 1985-2005 arası 20 yıl yıllık ortalama brüt %40 getiri (S&P 500 aynı dönem %12.7). Bu rekor partnership tarihinin en iyilerinden biri. 1995'te 10 yıllık dönemin sonunda fund'u dış yatırımcılara kapadı (kapasite sorunu — küçük cap special situation'lar büyük sermaye için yetersizdi), partnership özel ortaklığa döndü. Warren Buffett 1996 Berkshire annual letter'ında: 'If I were to give my money to a partnership today, I'd give it to Joel Greenblatt' dedi.
Greenblatt 'special situations' (özel durumlar) yatırımının ustası: corporate spinoffs (şirket bölünmeleri), merger arbitrajı, distressed debt, recapitalization, bankruptcy. Bu strateji küçük cap odaklı, büyük fonlar (Vanguard, Fidelity, BlackRock) için fazla küçük — sürekli arbitraj fırsatı yaratıyor. 1997'de yazdığı 'You Can Be a Stock Market Genius' (270 sayfa) bu özel durumlar metodolojisinin kült kitabı oldu — yatırımcı çevrelerinde 'En çok satılan en az okunan' efsanesi var (kitap çok teknik, çok özel hedef kitle).
1996'dan beri Columbia Business School'da Adjunct Professor olarak 'Value and Special Situation Investing' dersi veriyor. Yılda sadece 12-15 öğrenci kabul ediyor — son derecede seçici giriş. Heilbrunn Center for Graham & Dodd Investing'in adjunct faculty üyesi. Öğrencileri arasında 2024 hedge fund manager'larının en az 50'si var.
2006'da bireysel yatırımcı için 'Magic Formula' yaklaşımını yayınladı — 'The Little Book That Beats the Market' (160 sayfa, 1+ milyon kopya). Bu kitap Greenblatt'ın 20 yıllık özel-durum metodolojisini iki basit metriğe indirgediği bir armağan. Akademik araştırmalar (Tobias Carlisle, Wesley Gray) 1988-2009 dönemde Magic Formula'nın S&P 500'ü yıllık %10+ farkla yendiğini doğruladı (%23.8 vs %9.5). 2009'da Gotham Asset Management'i kurdu — open-ended mutual funds (GTHIX, GINDX) bireysel yatırımcı erişimi için. 2024 itibariyle Gotham Asset ~$5 milyar AUM.
Greenblatt Yatırım Felsefesi
Magic Formula iki metriğe dayanır: (1) Earnings Yield = EBIT / Enterprise Value (ne kadar kâr / ne kadar yatırım), (2) ROIC = EBIT / (Net Working Capital + Net Fixed Assets) (sermaye verimliliği). Birleşik sıralama: hem ucuz hem yüksek kalite şirketleri seçer.
Mantık şu: Earnings Yield F/K'nın tersi (1/PE) — şirketin sana yıllık kaç % kazanç sunduğu. ROIC ise şirketin reinvest ettiği her dolarda kaç sent kazandığı — kalite göstergesi. İki metrik birden yüksek olan şirketler 'magic' — ucuz ama kaliteli.
Pratik uygulama: top 30 şirket alın, yılda bir rebalans yapın, market cap > $50M filtresi koyun (likidite için), finansal şirketleri (banka, sigorta) hariç tutun (ROIC formülü uymuyor). Bu mekanik strateji 1988-2009 araştırmalarında %23.8 yıllık getiri sağladı.
Türk Yatırımcı Nasıl Uygular?
Türk yatırımcı için Magic Formula uygulaması: BIST'te ROIC ve EBIT verisi her yıl yayınlanmaz — bilanço-tabanlı tahmin gerekiyor. Pratik proxy: ROE > %20 (kalite) + F/K < 8 (ucuz) kombinasyonu. Bu filtre BIST'te ~15-20 hisseyi yakalar.
BIST Magic Formula adayları: Tüpraş (TUPRS) ROE %35 + F/K 5, ASELSAN (ASELS) ROE %18 + F/K 25, Coca-Cola İçecek (CCOLA) ROE %22 + F/K 12, Aksa Akrilik (AKSA) ROE %25 + F/K 7, BİM (BIMAS) ROE %30 + F/K 13. Her yıl rebalans, ortalama 5 yıl tutuş.
ABD tarafında Magic Formula resmi siteden (magicformulainvesting.com) ücretsiz top 30 listesi alınabilir. Tipik sıralama: hedge fund hisseleri (BX, KKR), petrol & gaz (XOM, CVX), tek-isim teknoloji (AAPL, GOOGL), tütün (MO, PM). Her sektörden seçim yapılması diversifikasyon için önemli.
Tarihsel Pozisyon Örnekleri
Wells Fargo (1990): Greenblatt 1990 California real estate krizinde WFC'yi $40'ta aldı, $100'a satarak %150 getiri sağladı. WFC'nin loan loss reserve'lerinin abartılmış olduğunu fark etti.
Marriot Spinoff (1993): Marriot Hotels'in iki parçaya ayrılması arbitraj fırsatı yarattı. Greenblatt zayıf parçayı (Host Marriott) çok düşük fiyattan aldı, 4 katı getiri sağladı.
Sears Spinoff (1995): Allstate Insurance'ın Sears'tan ayrılması. Greenblatt Allstate hisselerini ucuza topladı, 3 yıl içinde 2.5x.
Bu Strateji Ne Zaman Başarısız Olur?
Magic Formula 2008 krizinde -%40 düşüş yaşadı (S&P 500 -%37). Cyclical hisseler (yüksek ROIC görünen ama gelecek kazançları çökecek olanlar) Magic Formula'yı yanıltabilir. Ayrıca strateji sektör konsantrasyonuna meyilli — bazen top 30'da %50 enerji, %30 tütün gibi konsantrasyonlar oluşur. Risk: cyclical peak'te aldığın hisse cycle bottom'da %50+ kayıp verebilir.
Greenblatt Stratejisine En Uygun 15 Hisse
Ucuz + kaliteli (Magic Formula hit)
85
Greenblatt skoru
+%69,2
Ucuz + kaliteli (Magic Formula hit)
85
Greenblatt skoru
+%60,1
Ucuz + kaliteli (Magic Formula hit)
70
Greenblatt skoru
+%33,5
Ucuz + kaliteli (Magic Formula hit)
70
Greenblatt skoru
+%8,7
Makul değer
65
Greenblatt skoru
+%49,1
Makul değer
65
Greenblatt skoru
+%35,0
Makul değer
65
Greenblatt skoru
+%37,4
Makul değer
65
Greenblatt skoru
+%27,8
Makul değer
53
Greenblatt skoru
−%9,9
Makul değer
53
Greenblatt skoru
−%10,0
Makul değer
53
Greenblatt skoru
−%15,4
Makul değer
50
Greenblatt skoru
+%49,4
Makul değer
50
Greenblatt skoru
+%53,9
Makul değer
50
Greenblatt skoru
Makul değer
50
Greenblatt skoru
Greenblatt Stratejisi — Sıkça Sorulan Sorular
Magic Formula nedir?
Joel Greenblatt'ın geliştirdiği iki-metrik mekanik yatırım stratejisi: Earnings Yield (EBIT/EV) + ROIC sıralaması. Top 30 şirketten oluşan portföy yıllık rebalans. 1988-2009 akademik araştırmasında %23.8 yıllık getiri (S&P 500 %9.5). Detay: /strateji/greenblatt sayfası.
BIST'te Magic Formula nasıl uygulanır?
BIST için pratik proxy: ROE > %20 + F/K < 8 + Borç/Özkaynak < 0.5 + son 3 yıl pozitif kâr. Bu filtre TUPRS, ASELS, CCOLA, AKSA, BIMAS gibi 15-20 hisseyi yakalar. Yılda bir rebalans önerilir. Dev/Soy DB-driven /strateji/greenblatt sıralaması.
Earnings Yield ile F/K arasındaki fark nedir?
Earnings Yield = EBIT / Enterprise Value. F/K = Hisse Fiyatı / EPS. Earnings Yield daha doğru çünkü Enterprise Value (piyasa değeri + net borç) net kapital yatırımı yansıtır, market cap değil. Borçlu şirketler F/K görünüşte ucuz olabilir ama Earnings Yield düşük olur.
ROIC ile ROE arasındaki fark nedir?
ROE = Net Kâr / Özkaynak — sadece özsermaye getirisini ölçer, borç dahil değil. ROIC = NOPAT / (Özkaynak + Net Borç) — toplam yatırılan sermayenin getirisi. Borçlu şirketler ROE şişirebilir ama ROIC gerçek operasyonel verimliliği gösterir. ROIC > %20 mükemmel kalite işareti.
Magic Formula gerçekten çalışıyor mu?
Akademik araştırmalar (1988-2009) Magic Formula'nın S&P 500'ü yıllık %10+ farkla yendiğini doğruladı. Ancak son 10 yılda (2014-2024) underperform etti — büyüme + momentum dönemi value stratejilerine zor. Long-term ortalama hâlâ pozitif ama yıllık volatilite yüksek.
Greenblatt ile İlgili Sayfalar
KRİTİK KAVRAMLAR
BU YATIRIMCININ SEVDİĞİ TEMALAR
OKUMA ÖNERİSİ
The Little Book That Beats the Market (Joel Greenblatt, 2005) — Magic Formula klasik. Türkçe: 'Borsayı Yenen Küçük Kitap'.
