Borsa İstanbul'da neler oluyor? Manipülasyon, "pump-dump" ve fon soruşturması: yatırımcı kendini nasıl korur?

Dev/Soy Terminal Araştırma · 25 Eylül 2026 · Yatırımcı eğitimi

Eylül 2026'da Türkiye sermaye piyasaları, son yılların en geniş kapsamlı soruşturmalarından birini yaşıyor. Bu yazıda kimseyi yargılamıyoruz; resmi kararların ne dediğini, piyasa dolandırıcılığının nasıl işlediğini ve bireysel yatırımcının hangi işaretlere bakması gerektiğini kaynaklarıyla anlatıyoruz.

---

Resmi kararlar ne diyor?

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 18 Eylül 2026 tarihli açıklamasında, 2025'in son aylarında bazı portföy yönetim şirketlerine ait fonların, fiili dolaşım oranı düşük paylarda şirketlerin temel finansal büyüklükleriyle açıklanamayacak fiyat hareketlerine neden olduğunu gözlemlediğini duyurdu. Kurul bu tespitin ardından nitelikli yatırımcı eşiğini 1 milyon TL'den 10 milyon TL'ye yükseltmiş (Aralık 2025), fon değerleme kurallarını ve yatırım fonları rehberini güncellemişti (Temmuz ve Ağustos 2026).

Süreç Eylül'de hızlandı:

• 16 Eylül 2026: SPK bülteninde, KTLEV, GUNDG ve DSTKF paylarındaki işlemler nedeniyle Sermaye Piyasası Kanunu'nun 107/1. maddesi (işlem bazlı piyasa dolandırıcılığı) kapsamında 38 kişi hakkında suç duyurusunda bulunulmasına, bu kişilere ve bir portföy yönetim şirketine iki yıl işlem yasağı getirilmesine, 11 kişinin lisanslarının iptaline karar verildi (SPK Bülteni 2026/59).
• 17 Eylül 2026: SPK, yedi portföy yönetim şirketinin (Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1 Capital, Pardus, Bulls) kurucusu olduğu fonları alım satıma kapattı ve 131 fonun tasfiyesine karar verdi. Tera fonlarının tasfiyesini Türkiye İş Bankası, diğerlerini T.C. Ziraat Bankası yürütüyor (SPK Bültenleri 2026/60 ve 2026/61).
• 20-21 Eylül 2026: Tasfiye süresi 3 aydan 6 aya çıkarıldı. SPK, bunun sürecin mutlaka 6 ay süreceği anlamına gelmediğini, amacın varlıkların mümkün olduğunca uygun koşullarda satılması olduğunu açıkladı.
• 23 Eylül 2026: SPK, Merkezi Kayıt Kuruluşu kayıtlarına göre tasfiye edilen 131 fonda 455.758 tekil yatırımcı bulunduğunu açıkladı ve basında dolaşan farklı rakamlar yerine resmi açıklamalara itibar edilmesini istedi.

Adli tarafta ise İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürüttüğü soruşturmada gözaltı ve tutuklamalar sürüyor. Adalet Bakanlığı'nın 18 Eylül'deki açıklamasına göre ayrı bir soruşturmada, yatırımcıda panik yaratabilecek spekülatif paylaşımlar yapan 246 sosyal medya hesabına erişim engeli getirildi. Gelişmeleri tarih ve kaynağıyla terminal.devsoy.online/gundem/fon-sorusturmasi sayfasında adım adım izliyoruz. Soruşturmalar devam etmektedir ve hakkında işlem yapılan kişiler için kesinleşmiş yargı kararı yoktur.

Bu tek bir olay değil: rakamlarla piyasa gözetimi

SPK'nın 30 Haziran 2026'da yayımladığı 2025 Faaliyet Raporu, piyasa bozucu eylemlere karşı yaptırımların son bir yılda belirgin biçimde arttığını gösteriyor:

Yaptırım	2024	2025
Hakkında suç duyurusunda bulunulan kişi	275	481
İşlem yasağı getirilen kişi	73	208
Özel durum açıklama ihlali idari para cezası (adet)	9	24

Kaynak: SPK 2025 Faaliyet Raporu (Tablo 19 ve 20).

Aynı rapora göre 31 Aralık 2025 itibarıyla SPK'nın takip ettiği 370 ceza dosyası bulunuyor; 2025'te ilk derecede karara bağlanan 70 davanın 32'si mahkûmiyetle sonuçlandı.

"Pump-dump" nasıl işler?

"Pump and dump" (şişir ve boşalt), bir payın fiyatının yapay bir talep yaratılarak yükseltilmesi ve bu fiyattan satış yapılmasıdır. SPK'nın 31 Temmuz 2023 tarihli duyurusu tipik kalıbı şöyle tarif ediyor: sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarındaki üyelik bazlı gruplarda, yatırım danışmanlığı yetkisi olmayan kişiler belirli hisseleri pazarlıyor; grup içinde oluşan talep fiyatı yükseltirken yönlendirenler kendi paylarını satarak kazanç sağlıyor, grubun geri kalanı zarar ediyor. SPK, bu gruplara katılanların da suça iştirak riskiyle karşılaşabileceği uyarısında bulunuyor.

Kanun iki tür piyasa dolandırıcılığını tanımlıyor ve ikisi için de 3 ila 5 yıl hapis cezası öngörüyor:

• İşlem bazlı (SPKn m.107/1): fiyat, arz ve talep hakkında yanıltıcı izlenim yaratmak için yapılan alım satımlar ile emir verme, iptal ya da değiştirme işlemleri. Kişinin kendinden kendine işlem yapması veya önceden anlaşılarak aynı anda karşılıklı emir girilmesi bunun örnekleridir.
• Bilgi bazlı (SPKn m.107/2): fiyatı etkilemek amacıyla yalan ya da yanıltıcı bilgi, söylenti, yorum veya rapor yaymak.

Bu tür hareketlerin ortak bir zemini var: halka açık kısmı küçük, yani piyasada az sayıda payı dolaşan şirketler. Az sayıda pay, görece küçük tutarlarla büyük fiyat hareketleri yaratmayı kolaylaştırır. SPK'nın fon vakasındaki tespiti de bu tür paylara işaret ediyor.

Yatırımcıyı koruyan mekanizmalar ve sınırları

• SPK şikâyeti: Kurul başvuruları mevzuata uygunluk açısından inceler, ancak zarar tazminine karar vermez. Borsa işlemlerine ilişkin uyuşmazlıklar için Borsa İstanbul'a, borsa dışı işlemler için Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği bünyesindeki Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti'ne başvurulabilir.
• Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM): Aracı kurum ya da bankanın yatırımcının nakdini veya sermaye piyasası aracını teslim edememesi hâlinde devreye girer. 2026 için azami tazmin tutarı yatırımcı başına 2.065.145 TL'dir. Önemli bir sınır: piyasadaki fiyat hareketlerinden doğan zararlar YTM kapsamında değildir.
• Borsa tedbirleri: Olağan dışı oynaklık gösteren paylarda Borsa İstanbul'un volatilite bazlı tedbir sistemi (VBTS) kapsamında kademeli olarak açığa satış ve kredili işlem yasağı, brüt takas ve tek fiyat yöntemi uygulanabilir. Bu tedbirler seans sonrası KAP'ta duyurulur ve bir payın riskli bölgeye girdiğinin en görünür işaretlerinden biridir.
• Özel durum açıklamaları: Şirketler, fiyat ve hacimde olağan koşullarla açıklanamayan bir değişim olduğunda borsanın talebiyle açıklama yapmak, basında çıkan önemli haber ve söylentileri ise uyarı beklemeden doğrulamak ya da yalanlamak zorundadır (SPK Özel Durumlar Tebliği, md. 8-9).

Altı kırmızı bayrak

1. Yetkisiz "sinyal" grupları. Telegram, WhatsApp ya da sosyal medyada hisse öneren kişinin yatırım danışmanlığı yetkisi var mı? SPK'ya göre tavsiye veren kişinin aynı payda kendisinin satış yaptığı vakalar defalarca tespit edildi.
2. Kısa sürede katlanan getiri vaadi ve acele baskısı. "Paranızı ikiye katlarız", "yarın çok geç olacak" gibi ifadeler SPK'nın yatırımcı rehberinde açıkça uyarı işareti olarak sayılıyor.
3. KAP'ta karşılığı olmayan fiyat hareketi. Fiyat hızla yükseliyor ama şirketten buna açıklık getiren bir haber, bilanço ya da özel durum açıklaması yok mu? Bu soru sorulmadan pozisyon açılmamalı.
4. Temellerle açıklanamayan yükseliş ve düşük halka açıklık. Hasılatı ve kârı sınırlı bir şirketin piyasa değerinin kısa sürede katlanması, özellikle payların küçük bir kısmı dolaşımdaysa dikkat gerektirir.
5. Tedbir altındaki paylar. Brüt takas ve tek fiyat uygulanan bir payda işlem yapmak, oynaklığın en yüksek olduğu bölgede işlem yapmak demektir.
6. SPK adını kullanan temaslar. SPK'nın resmi kanalları bellidir. Kurul, personelinin telefon, mesaj ya da sosyal medya üzerinden para talep etmediğini duyurdu.

Dev/Soy değerlendirmesi

Piyasa gözetiminin sertleşmesi kısa vadede sarsıcı görünse de uzun vadede şeffaf şirketler ve bilinçli yatırımcı için daha sağlıklı bir borsa demektir. Bireysel yatırımcının en güçlü savunması değişmiyor: kaynağı yetkili olmayan tavsiyeye itibar etmemek, fiyat hareketinin arkasındaki bilgiyi KAP'ta aramak ve anlamadığı ürüne para yatırmamak.

Editör: Ebubekir Töre Soysal · Dev/Soy Finansal Terminal · @devsoy.terminal

Hazırlayan: Dev/Soy Terminal Araştırma Masası. Bu yazı Dev/Soy'un yapay zekâ destekli araştırma ekibi tarafından hazırlanmıştır; bilgiler resmi kurum yayınlarından ve haber kaynaklarından tarihleriyle derlenmiştir.

Kaynaklar

SPK: Bültenler 2026/59 (16 Eylül), 2026/60 ve 2026/61 (17 Eylül); basın duyuruları (18, 21 ve 23 Eylül 2026; 31 Temmuz 2023; 12 Haziran 2026); 2025 Faaliyet Raporu (30 Haziran 2026); "Yatırım Yaparken Nelere Dikkat Etmeliyim?" rehberi; Özel Durumlar Tebliği (II-15.1) · Mevzuat: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.101 ve m.107 · YTM: ytm.gov.tr (tazmin kapsamı ve 2026 azami tutarı) · Adli süreç: Anadolu Ajansı (18 ve 22 Eylül 2026), Dünya (23-24 Eylül 2026), NTV (24 Eylül 2026) · VBTS: aracı kurum kamuya açık bilgilendirme sayfası

Bu içerik bilgilendirme ve yatırımcı eğitimi amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir. Soruşturma süreçlerine ilişkin bilgiler resmi açıklamalar ve haber kaynaklarından derlenmiştir; kesinleşmiş yargı kararı olmadan hiç kimse suçlu sayılamaz. Adı geçen payların kodları yalnızca ilgili resmi kararda yer aldığı biçimde aktarılmıştır. Dev/Soy Terminal KKTC merkezlidir.